|
CTh.11.1.0. De annona et tributis
CTh.11.2.0. Tributa in ipsis speciebus inferri
CTh.11.3.0. Sine censu vel reliquis fundum comparari non posse
CTh.11.4.0. Ne collatio per logografos celebretur
CTh.11.5.0. De indictionibus
CTh.11.6.0. [=brev.11.3.0.] De superindicto.
CTh.11.7.0. De exactionibus
CTh.11.8.0. De superexactionibus
CTh.11.9.0. De distrahendis pignoribus, quae tributorum causa tenentur
CTh.11.10.0. Ne operae a collatoribus exigantur
CTh.11.11.0. [=brev.11.5.0.] Ne damna provincialibus infligantur.
CTh.11.12.0. De immunitate concessa
CTh.11.13.0. Si per obreptionem fuerit impetrata
CTh.11.14.0. De conditis in publicis horreis
CTh.11.15.0. De publica comparatione
CTh.11.16.0. De extraordinariis sive sordidis muneribus
CTh.11.17.0. De equorum collatione
CTh.11.18.0. Qui a praebitione tironum et equorum excusentur
CTh.11.19.0. De collatione fundorum patrimonialium vel emphyteuticorum
et rei privatae
CTh.11.20.0. De collatione donatarum vel relevatarum possessionum
CTh.11.21.0. De collatione aeris
CTh.11.22.0. Ne collationis translatio postuletur
CTh.11.23.0. De protostasia
CTh.11.24.0. De patrociniis vicorum
CTh.11.25.0. De quadrimenstruis brevibus
CTh.11.26.0. De discussoribus
CTh.11.27.0. De alimentis, quae inopes parentes de publico petere
debent
CTh.11.28.0. De indulgentiis debitorum
CTh.11.29.0. De relationibus
CTh.11.30.0. De appellationibus et poenis earum et consultationibus
CTh.11.31.0. De reparationibus appellationum
CTh.11.32.0. De secundo lapsu
CTh.11.33.0. De dilationibus ex consensu
CTh.11.34.0. De his, qui per metum iudicis non appellaverunt
CTh.11.35.0. [=brev.11.10.0.] Si pendente appellatione mors intervenerit.
CTh.11.36.0. Quorum appellationes non recipiantur
CTh.11.37.0. [=brev.11.12.0.] Si de momento fuerit appellatum.
CTh.11.38.0. [=brev.11.13.0.] De possessione ab eo, qui bis provocaverit,
transferenda.
CTh.11.39.0. De fide testium et instrumentorum
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.0. De annona et tributis
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.1
Imp. constantinus a. ad proclianum. praeter privatas res nostras
et ecclesias catholicas et domum clarissimae memoriae eusebii exconsule
et exmagistro equitum et peditum et arsacis regis armeniorum nemo
ex nostra iussione praecipuis emolumentis familiaris iuvetur substantiae.
datianus enim vir clarissimus patricius, qui hanc olim gratiam fuerat
consecutus, auferri sibi id cum tanta instantia depoposcit, cum
quanta alii poscere consuerunt. ideoque omnes pensitare debebunt
quae manu nostra delegationibus adscribuntur, nihil amplius exigendi.
nam si qui vicarius aut rector provinciae aliquid iam cuiquam crediderit
remittendum, quod aliis remiserit de propriis dare facultatibus
compelletur. dat. xv kal. iul. constantinopoli constantino a. iiii
et licinio iiii conss. (315 iun. 17 [360 ian. 18]).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.2
Idem a. ad aelianum proconsulem africae. possessores cum satisfecerint
publicae collationi, cautiones suas ad tabularios publicos deferant,
ut eas tabularii sive sexagenarii periculi sui memores suscipiant
a collatoribus, ipsas species quae debentur ex horreis suis ad civitates
singulas per menses singulos perlaturis, ne illatio tributorum ex
solis apochis falsis vel imaginariis cognoscatur. et cetera. dat.
kal. nov. treviris constantino a. iiii et licinio iiii conss. (315
[313] nov. 1).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.3
Idem a. gregorio praefecto praetorio. manu propria iudices universi
periculo suo annonarias species et cetera, quae indictione penduntur,
definitis quantitatibus et comprehensis modis facta adscriptione
designent. cuius observantiae illa erit commoditas, ut post successionem
quoque eorum facile requiratur, an exactores ultra quam oportuit
de fortunis provincialium aliquid exculpere voluerunt. dat. vii
id. octob. nepotiano et facundo conss. (336 oct. 9).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.4
Imp. constantius a. si quis ab emphyteuticariis seu patrimoniali
possessore privati iuris quippiam comparaverit, cuius substantia
alias possessiones sustentare consueverat, et succisis quasi quarundam
virium nervis reliqua lababuntur, earum possesionum onera subiturus
est, quae penes distractores inutiles permanebunt. dat. viii id.
decemb. thessalonicae feliciano et titiano conss. (337 dec. 6).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.5
Idem a. ad uranium. omnes omnino ad oblationem pecuniarum oportet
urgueri. lege enim nostra signatum est nec esse extraordinaria nec
vocari, quae specialiter a provincialibus devotissimis conferenda
sunt. dat. iii non. feb. constantio a. ii et constante conss. (339
febr. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.6
Impp. constantius et constans aa. ordini caesenatium. vinum, quod
ad cellarii usus ministrari solet, cuncti italiae possessores iuxta
statutum constantii fratris mei comparent. quod ut fieri facilius
possit, ab omnibus italis nostris conferatur pecuniae quantitas
ea, quam rufini viri clarissimi et illustris praefecti praetorio
parentis amicique nostri moderatio dandam esse censuerat. dat. xi
kal. iun. mediolano constantio vii et constante iii aa. conss. (354
mai. 22).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.7
Idem aa. ad senatum. compertum est pro colonis profugis ad exsolvenda
vos fiscalia conveniri. iubemus igitur, si nihil ex eorundem terris
senatorum quemquam possidere constiterit, ut nulla cuiquam pensitandi
pro his qui aufugerint necessitas imponatur. dat. v non. mai. tauro
et florentio conss. (361 mai. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.8
Impp. valentinianus et valens aa. ad symmachum praefectum urbi.
nemini aurum pro speciebus urbis romae liceat exigere de futuro.
dat. id. iun. naissi divo ioviano et varroniano conss. (364 iun.
8).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.9
Idem aa. ad mamertinum praefectum praetorio. tabulariorum fraudes
se resecasse per suburbicarias regiones vir clarissimus anatolius
consularis missa relatione testatus est, quod pabula, quae hactenus
ex eorum voluntate atque arbitrio ad mutationes mansionesque singulas
animalibus cursui publico deputatis repente atque improvise solebant
convehi, nunc in consilio ratione tractata pro longinquitate vel
molestia itineris ab unoquoque oppido certo ac denuntiato tempore
devehi ordinavit. quod iubemus, ut etiam per omnes italiae regiones
pari ratione servetur. dat. prid. non. mar. treviris valentiniano
et valente aa. conss. (365 mart. 6).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.10
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. omnes, qui per africam
opulentas desertasve centurias possident, ad integrum professionis
modum necessitati publicae satisfaciant. dat. xvi kal. iun. mediolano
valentiniano et valente aa. conss. (365 mai. 17).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.11
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. pro loco ac proximitate
possessionum annona ad limitem transvehatur. quae iussio haut difficile
capit effectum, si tabularii metu praesentium tormentorum a consuetis
fraudibus arceantur. dat. xv kal. iul. mediolano valentiniano et
valente aa. conss. (365 mai. 17).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.12
Idem aa. ad faventium vicarium italiae. quisquis ex desertis agris
veluti vagos servos liberalitate nostra fuerit consecutus, pro fiscalibus
pensitationibus ad integram glebae professionem, ex qua videlicet
servi videantur manere, habeatur obnoxius. id etiam circa eos observari
volumus, qui ex huiusmodi fundis servos ad possessiones suas transire
permiserint. etiam si militares viri aliquos ex his penes se retentant,
conveniendi primitus sunt, ut aut restituant quos perperam petiverunt,
aut sciant pro tributis obnoxios se futuros. dat. prid. kal. aug.
mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 iul. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.13
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. placuit per singulos quosque
annos reliqua eorum, qui romae consistentes in africa possident,
missis brevibus indicari eosdemque compelli, ut procuratores instructos
ad officium tuae sinceritatis pro celebranda solutione transmittant.
ut autem nihil de transmissione ac pervectione obscuritatis oriatur,
tabularios praefecti annonae africae, sed et urbis romae ad officium,
quod sollertiae tuae paret, deduci praecipimus, collaturos aput
acta, quid transmissum, quid pervectum sit. cuius rei indicia manere
et perferri ad scrinia nostra debebunt, eo nihilo minus curando,
ut plena instructio ad officium illustris praefecturae praetorianae
deferatur. dat. xv kal. nov. parisis; acc. xv kal. feb. karthagine
post cons. valentiniani et valentis aa. (365 oct. 18).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.14
Idem aa. ad modestum praefectum praetorio. penes quos fundorum
dominia sunt, pro his colonis originalibus, quos in locis isdem
censos esse constabit, vel per se vel per actores proprios recepta
compulsionis sollicitudine implenda munia functionis agnoscant.
sane quibus terrarum erit quantulacumque possessio, qui in suis
conscripti locis proprio nomine libris censualibus detinentur, ab
huius praecepti communione discernimus; eos enim convenit propriae
commissos mediocritati annonarias functiones sub solito exactore
cognoscere. dat. kal. mai. constantinopoli gratiano a. et dagalaifo
conss. (366 [372 vel 374?] mai. 1).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.15 [=brev.11.1.1]
Impp. valent. et valens aa. ad probum pf. p. unusquisque annonarias
species pro modo capitationis et sortium praebiturus, per quaternos
menses anni curriculo distributo, tribus vicibus summam collationis
implebit. si vero quisquam uno tempore omnia sua debita optat expendere,
proprio in accelerandis necessitatibus suis utatur arbitrio. dat.
xiv. kal. iun. remis, gratiano et dagalaipho coss.
interpretatio. ista lex hoc praecipit, ut in inferendo publicis
horreis tritico, quod debet, possessor pro rata canonis sui tribus
illationibus, id est quaternis mensibus singulas debitorum partes
acceleret, ut per annum summa debiti canonis impleatur. erit autem
in ipsius arbitrio, si celerius potuerit, debita frumenta convehere
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.16
Idem aa. ad dracontium. provinciales nostri tributa fiscalia per
anni curriculum tripertita satisfactione restituant. dat. viii kal.
nov. nicomediae post cons. gratiani a. et dagalaifi. (367 oct. 25).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.17 [=brev.11.1.2]
Imppp. valent., valens et grat. aaa. ad crescentem vicarium africae.
heredes scripti etiam pro minus idoneis fundis fiscale onus cogantur
agnoscere, vel, si renuntiandum hereditati putent, cedant his omnibus
rebus, quas ex iisdem bonis quocumque* titulo et iure perceperint.
dat. iv. id. iul. contionaci, gratiano a. ii. et probo coss.
interpretatio. hi, qui heredes testamento scripti sunt, hereditariorum
agrorum onus, id est tributum cogantur agnoscere. quod si hereditatem
sibi damnosam credunt, cedant his omnibus rebus, quae eis de hac
ipsa hereditate poterunt provenire
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.18
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad populum.
quisquis possessor aut maximae dignitatis aut infimae annonae urbis
aeternae annuam pensitationem solvendo moram dilationis adtulerit,
eius anni atque indictionis exordio, quae novum denuo annonae commeatibus
poscit obsequium, duplum protinus et iam gravi coactus incommodo
restituere cogatur; aut si forte non profecerit etiam geminati debiti
in adceleranda solutione correctio, quadrupli, deinceps etiam proprii
dilapidatione patrimonii, vestrae liberorumque vestrorum alimoniae
profuturi ingratus et degener civis exsolvat. dat. vii kal. ian.
aquileiae syagrio et eucherio conss. (381 dec. [?] 26).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.19
Idem aaa. post alia: id, quod in titulis debitis sub praestatione
confertur auraria, non aliter nisi scientibus defensoribus detur,
quo sub eorum conscientia, sicut et ante praeceptum est, solvantur
debita securitatesque reddantur, custodita sanctione emissae primitus
legis, quo apocharum vel securitatum, quae restituentur, digesta
signatio, cum a susceptoribus dabitur, et formam indictionis teneat
et manifestationem eius quae fuerit exacta praestationis ostendat.
dat. prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho conss. (384 ian.
31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.20
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. in fraudem annonariae
rei ac devotionis publicae elicitum damnabili obreptione rescriptum
manifestum est vires non posse sortiri. circa omnes igitur par atque
aequalis illationis forma teneatur. dat. viii kal. octob. aquileiae
arcadio a. i et bautone conss. (385 sept. 24).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.21
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. cynegio praefecto
praetorio. nemo possessorum ad instruendas mansiones vel conferendas
species excepta limitaneorum annona longius delegetur, sed omnis
itineris ac necessitatis habita ratione. dat. x kal. ian. constantinopoli
arcadio a. i et bautone conss. (385 dec. 23).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.22
Idem aaa. cynegio praefecto praetorio. mediterraneae civitates
antea maritimis et maritimae mediterraneis onerabantur expensis,
ut plus haberet dispendii translatio quam devotionis illatio. hoc
non solum in praesens, verum etiam in posterum prohibemus ea lege,
ut se ultimo noverint supplicio puniendos, qui ista commiserint.
dat. iii non. sep. valentiae honorio nb. p. et evodio conss. (386
sept. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.23
Imppp. theodosius, arcadius et honorius aaa. rufino praefecto praetorio.
aerariae praestationis adiectio, quam citra priscam consuetudinem
provincialium umeris tatianus imposuit, a cunctis penitus salubri
moderatione removenda est. dat. prid. id. iun. constantinopoli theodosio
a. iii et abundantio conss. (393 iun. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.24
Impp. arcadius et honorius aa. ennoio suo salutem. textrinis vel
gynaeceis ex more a corporatis karthaginis species solitas praestari
cognovimus, sed inmodica pro isdem reddi pretia. quod in dispendium
nolumus fieri corporatorum, atque ideo sublimitas tua pretiorum
modum statuat. dat. xii kal. ian. mediolano olybrio et probino conss.
(395 dec. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.25
Idem aa. minervio comiti rerum privatarum. obsistere commodis publicis
et statutis necessitatibus non possunt privilegia dignitatum. unde
ut quisque praedii emolumenta consequitur, si non evoluto anni spatio
intra sex menses omnem, cui esse constrictus dicitur, reliquorum
intulerit cumulum, ad ipsos, qui sunt domini praedii, exactionem
volumus pertinere. proposita in programmate vari viri clarissimi
vicarii urbis romae honorio a. iiii et eutychiano conss. (398...).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.26
Idem aa. vincentio praefecto praetorio galliarum. omni amoto privilegio
beneficiorum possessores sublimitas tua praecipiet universos muneribus
adstringi, earum scilicet provinciarum, ex quibus orta querimonia
est aut in quibus haec retinendae plebis ratio adscriptioque servatur.
nullum gratia relevet, nullum iniquae partitionis vexet incommodum,
sed pari omnes sorte teneantur; ita tamen, ut, si ad alterius personam
transferatur praedium, cui certus plebis numerus fuerit adscriptus,
venditi onera novellus possessor compellatur agnoscere, cum plebem
constet non tam in omnibus praediis adscribendam neque auferendam
ab eo, cui semel posthac deputata fuerit. et cetera. dat. xiii kal.
iul. mediolano theodoro v. c. cons. (399 iun. 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.27
Idem aa. salvino comiti rerum privatarum. opulentos, quos annua
solutione debitas inferre convenerat pensiones, cum eo, quod resedit
in debitum, quadruplum iubemus inferre. ii vero, quos forte mediocritas
a contumaciae huius excusat invidia, simplam debiti summam omni
maturitate redhibere cogantur. quos tamen oportuerat pro media saltem
praeceptionis condemnatione retineri, qui ad solvenda rei nostrae
debita extiterunt. dat. id. nov. ravennae stilichone et aureliano
conss. (400 [405] nov. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.28
Idem aa. pompeiano proconsuli africae. veterani terras censibus
obligatas, ut cognovimus, vindicarunt, pro quibus tributum solvere
dedignantur. quoscumque igitur insertas censibus terras tenere fuerit
deprehensum, ilico ad solvenda tributa compelli praecipimus. dat.
prid. kal. ian. mediolano stilichone et aureliano conss. (400 dec.
31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.29
Idem aa. provincialibus provinciae proconsularis. perpensa cura
statuimus, ut non amplius vobis aliquid extra ordinem indicetur,
quam rei annonariae necessitas ac devotio postularit. si quid vero
de eodem modo diversarum specierum potuerit redundare, futurae iussimus
illationi proficere, scilicet ut in locis propriis collata frumenta
possessor ..... dependat ut vicenis solidis, qui in praeteritum
pro equis curatoriciis petebantur, duo solidi detrahantur, ita ut
proconsularis .... numidiae cognoscat octonos et denos solidos pro
singulis equis debere persolvere, byzaceni etiam tripolitanique
cognoscant quinos denos pro singulis equis se debere praestare,
sportularum autem nomine, quae comiti sacri stabuli praestabantur,
nihil penitus inferendum. dat. prid. kal. april. mediolano vincentio
et fravito conss. (401 mart. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.30
Imppp. arcadius, honorius et theodosius aaa. sapidiano vicario
africae. super mutando canone a quolibet impetrata rescripta vacuentur
et si qui deinceps ausus fuerit quae prohibemus postulare, in duplum
teneatur obnoxius. nam cum in privatis causis quae contra leges
fuerint elicita, cassentur, rectius in publicis negotiis quae adversum
vetera decreta extorta fuerint, submovemus. dat. prid. non. septemb.
altino arcadio a. vi et probo conss. (406 sept. 4).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.31
Impp. honorius et theodosius aa. seleuco praefecto praetorio. possessor
africanus pro destitutis possessionibus cogitur tributa dependere.
quod ne accidat, hac definitione sancimus nullum possessorem neque
munificum praedium pro alienis debitis vel destitutione esse detinendum
neque eorum praediorum depectione praegravari, quae ex isdem bonis,
quae retinent, nequaquam esse monstrantur, ne ullis praestigiis
atque commentis exactio mutiletur. electos igitur inspectores iam
nunc censuimus esse mittendos, ut eorum relatione, integro canoni
et illibatae pensitationi sollemni quatenus provideri debeat, aestimetur.
dat. prid. kal. feb. ravennae honorio viiii et theodosio v aa. conss.
(412 ian. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.32
Idem aa. euchario proconsuli africae. illationem omnem auri vel
argenti a possessoribus in karthaginiensi urbe poscendam esse decernimus,
in qua opportunitas est, si depraedator fraudium pareat, iudicis
adeundi, ne cui sit facultas apochas abnegari, cum devotio cognitori
potuerit aperiri, scilicet remotis omnibus, qui ad exactionem provincialium
exquisita lucra captare festinant. dat. prid. kal. mar. ravennae
honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 febr. 29).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.33
Imp. theodosius a. isidoro praefecto praetorio illyrici. id ab
unaquaque provincia censuimus expetendum, quod ab isdem nuper esse
promissum tua sublimitas indicavit. ut vero nullus de cetero ad
possessiones eorum, quod maxime reformidant, inspector accedat,
macedonum reliqui exemplum secuti mediae quantitatis, ut obtulisse
noscuntur, tributa suscipiant. sed achivi, qui protestati sunt nihil
a se ultra tertiam partem posse conferri, illud exsolvant, ad quod
se indubitanter fore idoneos pollicentur. quae dispositio in perpetuum
observanda initio indictionis octavae congruum sumere debebit exordium.
sacrosancta thessalonicensis ecclesia civitatis excepta, ita tamen,
ut aperte sciat, propriae tantummodo capitationis modum beneficio
mei numinis sublevandum nec externorum gravamine tributorum rem
publicam ecclesiastici nominis abusione laedendam. dat. vi id. octob.
constantinopoli victore v. c. cons. (424 oct. 10).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.34
Impp. theodosius et valentinianus aa. celeri suo salutem. numquam
dissimulatione iudicum pro compulsore aut opinatore africanus possessor
mittatur in praedam, sed quattuor mensum ab edicti publicati die
indutiis datis aurum a possessore capitolio studio spontaneae devotionis
sancimus inferri: ultra id tempus si tarditas adferatur, tunc militi
debiti postulati delegandam esse rationem. quae pietatem nostram
viri spectabilis bubulci comitis et legati decernere coegit eloquium.
dat. v kal. mar. post cons. felicis et tauri. (429 febr. 25).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.35
Idem aa. volusiano praefecto praetorio. post alia: ne provinciales,
ad quorum utilitates spectat omnis haec nostra provisio, a devotione
revocet nimia securitas et solvendi voluntas cesset necessitate
submota, ea, quae nostro aerario pensitantur, hac ratione dissolvent,
ut omni modo, antequam elabatur indictio, annua tributa gratus beneficiis
nostris possessor exsolvat. si quis vero solutionem voluerit in
tempora longiora differre, hunc provinciae rector omni exactionis
acerbitate compellat. et cetera. dat. xvi kal. mart. ravennae post
cons. felicis et tauri. (429 febr. 14).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.36
Idem aa. flaviano praefecto praetorio. excepto patrimonio pietatis
nostrae, cuius quidem reditus necessitatibus publicis frequentissime
deputamus, universos possessores functiones in canonicis et superindicticiis
titulis absque ullius beneficii exceptione agnoscere oportere censemus.
igitur tua sublimitas pragmatici nostri statuta custodiens indifferenter
cunctum possessorem obnoxium videlicet publicae functioni ad subeunda
designatione distributa compellet. dat. iii kal. mai. ravennae basso
et antiocho conss. (431 apr. 29).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.1.37
Idem aa. dario praefecto praetorio. praeteritis, utcumque impetrata
sunt, in suo statu manentibus, quoniam munificentiam principalem
nefas est revocari, in posterum excepto cyro reverentissimo afrodisiensium
civitatis episcopo, cuius tanta sunt merita, ut etiam contra generalem
huiusmodi sanctionem speciali beneficio perfrui non vetetur, quicumque
per adnotationem nostram in auro voluerit tributa dependere, communicata
aestimatione quinquennii, sterilitatis ac fecunditatis pro foro
rerum venalium habita ratione, ex eadem summa, quae eiusdem quinquennii
perpensis frugibus colligitur, partem quintam pro annis singulis
solvere compellantur. dat. v kal. septemb. apameae isidoro et senatore
conss. (436 aug. 28).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.0. Tributa in ipsis speciebus inferri
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.1
Impp. valentinianus et valens aa. ad symmachum praefectum urbi.
scias inhibitam esse apochandi licentiam, ita ut ne ex praesenti
aut futuro vel praeterito sub hoc titulo nummus a provincialibus
postuletur. proposita prid. id. aug. valentiniano et valente aa.
conss. (365 aug. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.2pr.
Idem aa. ad symmachum praefectum urbi. commoda cogitantes urbis
aeternae vini speciem ita provinciales statuimus comportare, ut
apochandi praesumptione damnata vina romam portentur. (365 oct.
[?] 23).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.2.1
In tantumque populi usibus profutura provisionis nostrae emolumenta
porreximus, ut etiam pretio laxamenta tribuantur. sanximus quippe,
ut per vini singulas qualitates detracta quarta pretiorum, quae
habentur in foro rerum venalium, eadem species a mercantibus comparetur.
dat. x kal. nov. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365
oct. [?] 23).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.3
Imppp. valens, gratianus et valentinianus aaa. ad probianum praefectum
urbi. vinum, quod sollemnis expressio popularibus commodis ex provincialium
collectione desiderat, ilico suscipiatur advectum, ut erogationis
pro tempore cura praestetur et ea vina populi usibus erogentur,
quae natura sua processum temporis ferre non possunt. quod peraeque
in omni vino, quod ex urbicaria regione confertur, observandum esse
censemus. dat. xv kal. octob. treviris gratiano a. iiii et merobaude
conss. (377 sept. 17).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.4
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. earum rerum,
quae in praebitionibus canonicis vel debitis ex more poscuntur,
non sunt pretia specierum, sed ipsae quae postulantur species inferendae,
scilicet ut, quod maximum est et unde omnis solet querella procedere,
in annonario quoque titulo species annonarias solvant neque sub
taxationibus pretiorum dispendiosis occasionibus adquiescant. nam
et accipientem et dantem illicitae transactionis reatus involvet.
et cetera. dat. prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho consulibus.
(384 ian. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.2.5
Imppp. valentinianus, thedosius et arcadius aaa. cynegio praefecto
praetorio. ne quis pro speciebus annonariis pecunias existimet inferendas,
scientibus cunctis, quod si quis contra hanc serenitatis nostrae
legem captiosum aliquid putaverit perpetrandum, securitatibus hoc
modo editis eos esse carituros. dat. xv kal. ian. constantinopoli
timasio et promoto conss. (389 [?] dec. 18).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.0. Sine censu vel reliquis fundum comparari non posse
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.1
Imp. constantinus a. ad antonium marcellinum praesidem provinciae
lugdunensis primae. rei annonariae emolumenta tractantes, ut cognosceremus,
quanta reliqua per singulas quasque provincias et per quae nomina
ex huiusmodi pensitationibus resedissent, cognovimus hanc esse causam
maxime reliquorum, quod nonnulli captantes aliquorum momentarias
necessitates sub hac condicione fundos opimos comparent et electos,
ut nec reliqua eorum fisco inferant et immunes eos possideant. ideoque
placuit, ut, si quem constiterit huiusmodi habuisse contractum atque
hoc genere possessionem esse mercatum, tam pro solidis censibus
fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis
obnoxius teneatur. dat. kal. iul. agrippinae constantino a. v et
licinio c. conss. (319 iul. 1).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.2
Idem a. acacio comiti macedoniae. mancipia adscripta censibus intra
provinciae terminos distrahantur et qui emptione dominium nancti
fuerint, inspiciendum sibi esse cognoscant. id quod in possessione
quoque servari rationis est: sublatis pactionibus eorundem onera
ac pensitationes publicae ad eorum sollicitudinem spectent, ad quorum
dominium possessiones eaedem migraverunt. dat. iii kal. mart. thessalonicae
constantio et maximo conss. (327 febr. 27).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.3 [=brev.11.2.1]
Imp. iulianus a. ad secundum pf. p. omnes pro his agris, quos possident,
publicas pensitationes agnoscant; nec pactionibus contrariis adiuventur,
si venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita
voluerit retinere, et si necdum translata sit professio censualis,
sed apud priorem fundi dominum forte permaneat, dissimulantibus
ipsis, ut non possidentes pro possidentibus exigantur. dat. xiv.
kal. mart. antiochiae, iuliano a. iv. et sallustio coss.
interpretatio. fundum nullus audeat comparare, sed omnes pro his
agris, qui ad eos quoquo modo pervenerint, publici canonis impleant
functiones. nec de solutione tributi cuicumque* liberum sit pacisci,
sed sive donetur ager sive vendatur, factus dominus integra rei
tributa suscipiat
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.4
Idem a. edictum. post alia: dominum, qui fructus capit, tributa
exigi iustum est. dat. iii kal. mar. iuliano a. iiii et sallustio
conss. (363 febr. 27).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.3.5 [=brev.11.2.2]
Imppp. theodos., arcad. et honor. aaa. tatiano pf. p. quisquis
alienae rei quoquo modo dominium consequitur, statim pro ea parte,
qua possessor fuerit effectus, censualibus paginis nomen suum postulet
annotari, ac se spondeat soluturum; ablataque molestia de auctore,
in succedentem capitatio transferatur. dat. xv. kal. oct. constantinopoli,
tatiano et symmacho coss.
interpretatio. quicumque* cuiuslibet rei dominium quolibet ordine
acquisierit, continuo pro ea parte, qua possessor effectus est,
publicis libris nomen suum petat adscribi, ac se promittat tributum
agri, cuius possessor est, soluturum, ut remota de auctore, id est
de priore domino inquietudine, in praesentem dominum solutio transferatur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.4.0. Ne collatio per logografos celebretur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.4.1
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad modestum praefectum
praetorio. si quis collator iugationem suam logografo conmiserit,
eam fisco noverit vindicandam. quidquid etiam vel in pretiis vel
in speciebus aut aurum ordinem delegationis oblitus praetermissis
susceptoribus aut horreis ad logografos detulerit, omne hoc amissurum
se esse cognoscat et exactionem a se debito ordine deposcendam.
officiales autem, qui ex huiusmodi commerciis aliquid fuerint accepisse
detecti, quae avaritia praecipitante captarant exerta dupli animadversione
redhibebunt, ipsis dumtaxat logografis in pristinae condicionis
discrimine permansuris, si quidem his pro omnibus poenis sufficiat
adsiduo tormentorum periculo subiacere. dat. prid. non. april. seleucia
modesto et arintheo conss. (372 apr. 4).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.5.0. De indictionibus
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.5.1
Impp. arcadius et honorius aa. pompeiano proconsuli africae. id
tantum, quod est necessarium intra africam militibus consistentibus,
provincialibus iubemus indici ac iuxta matricularum fidem quod exigit
ratio postulari, ita ut, si quid erogationibus redundarit in speciebus
diversis vel praebitione vecturisque, id futurae indictioni collationique
proficiat. dat. v kal. april. vincentio et fravito conss. (401 mart.
28).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.5.2
Impp. honorius et theodosius aa. palladio praefecto praetorio.
omnes omnino quocumque ex titulo possidentes quod delegatio superindicti
nomine videtur amplexa velut canonem cogantur inferre, et ne qua
sit dubietas, hac aperta definitione decernimus, ut id potius canonis
vocabulo postuletur. nulla igitur domus vel sacri patrimonii vel
emphyteutici iuris vel hominum privatorum, etiamsi privilegium aliquod
habere doceantur, ab hac necessitate seiuncta sit, quae iam non
extraordinarium, ut hactenus, sed ipsis facientibus canonicum nomen
accepit. dat. vii id. ian. ravennae theodosio a. vii et palladio
conss. (416 ian. 7).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.5.3
Impp. theodosius et valentinianus aa. isidoro praefecto praetorio.
cum omnis hoc aegyptiaci tractus possessoribus conducibile videatur,
ut ante kal. mai. praedelegatio manifestetur in locis, ne per ignorantiam
collatores ad anni prioris exemplum ante delegationem missam ea
cogantur exsolvere quae postmodum indebita missa delegatione forsitan
provocavit eventus; scriniariis videlicet sedis excelsae modis omnibus
ordinata salubriter impleturis, ita ut augustaliani officii et cohortalis
et defensoris discrimine in locis celeberrimis per dimenstruum tempus
ad omnium perveniat notionem. dat. prid. non. iun. constantinopoli
isidoro et senatore conss. (436 iun. 4).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.5.4
Idem aa. dario praefecto praetorio. particulari delegationum notitia
ante indictionis exordium singulis transmissa provinciis collationis
modum a possessoribus multo ante prospectum devotioni solitae, non
subitis calumniis tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus
subeundi dispendia necessitas auferatur et officiis ingerendi damna
licentia denegetur. dat. v kal. septemb. apameae isidoro et senatore
conss. (436 aug. 28).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.6.0. [=brev.11.3.0.] De superindicto.
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.6.1 [=brev.11.3.1]
Imppp. grat., valent. et theodos. aaa. ad proconsules, vicarios
omnesque rectores. nihil superindictorum nomine ad solas praefecturae
literas quisquam provincialis exsolvat; neque ullius omnino indictionis
titulus, etiam solennis, immineat, nisi eum nostro confirmata iudicio
et imperialibus nexa praeceptis sedis amplissimae deposcat indictio
et cogat exactio. dat. vii. kal. iun. mediolano, antonio et syagrio
coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, ut nullum per rectores provinciae
superindictum provincialibus imponatur, nisi forte ex hac re processisse
praeceptio dominica comprobetur. tunc enim id, quod superindictum
est, aut peti aut exigi poterit, quando a rerum domino cognoscitur
constitutum
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.0. De exactionibus
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.1
Imp. constantinus a. ad aelianum proconsulem africae. post alia:
ducenarii et centenarii sive sexagenarii non prius debent aliquem
ex debitoribus convenire, quam a tabulario civitatis nominatim breves
accipiant debitorum. quam quidem exactionem sine omni fieri concussione
oportet ita ut, si quis in iudicio questus, quod indebite exactus
est vel aliquam inquietudinem sustinuit, hoc ipsum probare potuerit,
severa in exactores sententia proferatur. dat. kal. nov. treviris
constantino a. iiii et licinio iiii conss. (315 [immo 313] nov.
1).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.2
Idem a. ad pacatianum vicarium brittaniarum. unusquisque decurio
pro ea portione conveniatur, in qua vel ipse vel colonus vel tributarius
eius convenitur et colligit; neque omnino pro alio decurione vel
territorio conveniatur. id enim prohibitum esse manifestum est et
observandum deinceps, quo iuxta hanc nostram provisionem nullus
pro alio patiatur iniuriam. dat. xii kal. decemb. constantino a.
et licinio c. conss. (319 nov. 20).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.3
Idem a. ad populum. nemo carcerem plumbatarumque verbera aut pondera
aliaque ab insolentia iudicum repperta supplicia in debitorum solutionibus
vel a perversis vel ab iratis iudicibus expavescat. carcer poenalium,
carcer hominum noxiorum est officialium et cum denotatione eorum
iudicum, quorum de officio cohercitiores esse debebunt, qui contra
hanc legem admiserint. securi iuxta eam transeant solutores: vel
certe, si quis tam alienus ab humano sensu est, ut hac indulgentia
ad contumaciam abutatur, contineatur aperta et libera et in usus
hominum constituta custodia militari. si in obdurata nequitia permanebit,
ad res eius omnemque substantiam cives eius accedant, solutionis
obsequio cum substantiae proprietate suscepto. qua facultate praebita
omnes fore credimus proniores ad solvenda ea, quae ad nostri usus
exercitus pro communi salute poscuntur. dat. kal. feb. constantino
a. vi et constantio caes. conss. (320 febr. 1 [ian. 31]).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.4 [=brev.11.4.1]
Imp. constantinus a. ad afros. quoniam succlamatione vestra merito
postulastis, ne qua his, qui praestationes fiscales differunt, reliquorum
laxitas proveniret, specialiter praecipimus observari, ut res eorum,
qui fiscalibus debitis per contumaciam satisfacere differunt, distrahantur:
comparatoribus data firmitate perpetua possidendi etc. dat. xv.
kal. iun. serdicae, constantino et maximo coss.
interpretatio. quicumque* agrorum suorum tributa implere contemnent,
agri eius, qui tributa sua contemnet exsolvere, ab exactore vendantur,
et qui comparaverint, firmissimo iure hoc ordine empta* possideant
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.5
Imp. constantius a. nemesiano viro perfectissimo comiti largitionum.
quotiens quis et privati debitor invenitur et fisci, et abreptus
ab uno officio teneatur, ad universi debiti solutionem qui eum abstulit
coartetur ac totius summae exactionem in se suscipiat, qui eundem
avellendum abstrahendumque crediderit. dat. iiii id. mai. nitzibi
amantio et albino conss. (345 mai. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.6
Idem a. ad eustathium praefectum praetorio. post alia: actores
ceterique rei privatae nostrae ad solutionem specierum sollemnium
debiti vigoris auctoritate cogantur, ne provinciales rei privatae
nostrae fatiget immunitas. dat. viii id. mart., proposita romae
limenio et catullino conss. (349 mart. 8).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.7
Impp. constantius et constans aa. bibulenio restituto praesidi
sardiniae. provinciales pro debitis plumbi verbera vel custodiam
carceris minime sustinere oportet, cum hos cruciatus non insontibus,
sed noxiis constitutos esse noscatur, satis vero sit debitorem ad
solvendi necessitatem capione pignorum conveniri. dat. viii id.
dec. thessalonicae constantio vi et constante iii aa. conss. (353
[346?] dec. 6).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.8
Idem aa. ad taurum praefectum praetorio. exactiones provinciarum,
quas rectores aut praefecti annonae aut rationales per africam sustinent,
a maioribus iudicibus usurpari non debent, sed ab his solis impleri,
quibus cura exactionis imminet. dat. iiii non. sept. dinummae, acc.
prid. id. nov. karthagine arbitione et lolliano conss. (355 sept.
2).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.9
Impp. valentinianus et valens aa. ad dracontium vicarium africae.
ducenarios ab exactione provincialium secundum constitutionem sacrae
memoriae constantii probabilis sinceritas tua iubebit arceri. dat.
iii id. mai. hadrianopoli, acc. viii kal. octob. karthagine divo
ioviano et varroniano conss. (364 mai. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.10
Idem aa. ad florianum consularem venetiae. die solis, qui dudum
faustus habetur, neminem christianum ab exactoribus volumus conveniri;
contra eos, qui id facere ausi sunt, hoc nostri statuti interdicto
periculum sancientes. dat. xi kal. mai. treviris valentiniano et
valente aa. conss. (368? 370? 373? apr. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.11
Idem aa. ad florianum comitem rerum privatarum. omnes provinciis
praesidentes iussimus conveniri, ut a rei nostrae conventione cessarent,
ne principales necessitates in publicum proferentes eadem, qua hactenus,
in colonos iniquitate saevirent. illud etiam moderationi adiecimus,
ut tripertita esset illatio fiscalium pensionum. sinceritas tua
rationales procuratoresque commoneat, ut, quidquid pro iugatione
vel capitatione deposcitur, certantibus studiis devotionis exsolvant.
dat. viii kal. iun. mediolano valentiniano et valente aa. conss.
(365 mai. 25).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.12
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. constantiano
vicario ponticae. potentiorum possessorum domus officium provinciae
rectoris exigere debet, decurio vero personas curialium convenire,
minores autem possessores defensor civitatis ad solutionem fiscalium
pensitationum spectata fidelitate compellere. dat. v non. mai. merobaude
ii et saturnino conss. (383 mai. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.13
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. solis die, quem dominicum
rite dixere maiores, omnium omnino litium et negotiorum quiescat
intentio; debitum publicum privatumque nullus efflagitet; ne aput
ipsos quidem arbitros vel e iudiciis flagitatos vel sponte delectos
ulla sit agnitio iurgiorum. et non modo notabilis, verum etiam sacrilegus
iudicetur, qui a sanctae religionis instinctu rituve deflexerit.
proposita iii non. nov. aquileiae honorio n. p. et evodio conss.
(386 nov. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.14
Imppp. theodosius, arcadius et honorius aaa. rufino praefecto praetorio.
apparitores quicumque in collatione auri praecepti fuerint officii
sui adhibere servitium, titulorum debita et collationum summas relationis
suae fide et adnotatione perscribant sitque ex officialis instructione
officium conscium, quid exactum quidve perlatum esse videatur, ne
longinqui itineris diversitate susceptor abductus et curiae suae
desit et rei familiaris detrimenta sustineat. dat. prid. id. april.
constantinopoli theodosio a. iii et abundantio conss. (393 apr.
12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.15
Impp. arcadius et honorius aa. messalae praefecto praetorio. post
alia: quoniam plerique callidis precibus rescripta impetrasse dicuntur,
ne a solitis compulsoribus exigantur, praesenti iussione monemus,
ne praetento velut quodam beneficio clementiae nostrae quicquam
in exactione celebranda vetustati et consuetudini derogetur. dat.
iiii kal. octob. altini theodoro v. c. cons. (399 sept. 28).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.16
Idem aa. hadriano praefecto praetorio. missi opinatores cum delegatoriis
iudicibus eorumque officiis insistant, ut intra anni metas id quod
debetur accipiant; nihil his sit cum possessore commune, cui non
militem, sed exactorem, si sit obnoxius, convenit imminere. iudices
itaque, qui provinciales passi fuerint opinatoribus delegari, eiusdem
quantitatis duplex poena retinebit, et apparitores ex quolibet officio
sententiam deportationis excipient, si per semet exigendos voluerint
delegare militibus, et curiales temporale manebit exilium, si eos,
quos sollemniter exigere consuerunt, opinatoribus putaverint esse
tradendos; cum iudicem oportet inquirere debitores, tabularios fideliter
prodere nomina dominorum, apparitores sive curiales consuetudine
servata regionum convictis debitoribus imminere, ut perceptis congruis
emolumentis opinatores impleto anno ad proprios numeros valeant
remeare. qui si ultra annum protracti fuerint, iudices et officia
absque ulla mora de proprio cogentur exsolvere militibus quod debetur,
ipsis adversus obnoxios repetitione servata. quod si ad nos aliqua
de retentis opinatoribus querella pervenerit, in duplum ab his protinus
exigetur, ut partem debitam miles, reliquum fiscus accipiat. iudicibus
quoque eorumque officiis eatenus subvenimus, ut in contumaces debitores
cuiuslibet dignitatis auctoritatem suam exerant ac, si impudenter
solutio differatur, actores procuratores eorumque praedia persequantur,
de eorum quoque nominibus ab nostram scientiam relaturi. dat. iii
id. iul. mediolano vincentio et fravito conss. (401 iul. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.17
Impp. honorius et theodosius aa. anthemio praefecto praetorio.
neque agentes in rebus neque sacrarum privatarum vel largitionum
palatina officia ex quacumque causa, ex quocumque titulo fiscalis
debiti, cum ad provinciam mittuntur, possessores per se audeant
convenire, sive id ex praeterito reliquum trahatur seu praesentis
temporis tributo solvi conveniat; sed rectores provinciarum frequenter
adeundo commoneant eorumque officiis incumbant. quod si rector provinciae
imminentem sibi memoratorum declinare molestiam quaerens vel qualibet
alia ratione isdem propria auctoritate publicae exactionis permiserit
curam, tam ipse quam officium eius vicena auri pondo fisco dependent.
dat. vii id. dec. constantinopoli basso et filippo conss. (408 dec.
7).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.18
Idem aa. anthemio praefecto praetorio. largitionalium titulorum
exactionem palatinorum obsequiis vetustatis more consecratam iuxta
priscam consuetudinem celebrari censemus, recens conditae legis
in hac parte auctoritate sequestrata, quae ritu vetustatis neglecto
palatinae munera dignitatis intempestiva legatorum achivorum admonitione
abstulerat. ideoque huius statuti praeceptionem, per quam palatinos
veteri exigendi functioni constrinximus, commoniti rectores observent.
dat. v kal. octob. constantinopoli honorio viii et theodosio iii
aa. conss. (409 sept. 27).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.19
Idem aa. euchario proconsuli africae. tertiam partem canonis fundorum
privatorum vel sextam emphyteuticorum ex kal. mart., sicut consuetudo
deposcit, reliquam vero canonis summam ex kal. iul. par erit postulari,
ne praepostera exactione possessor ad redimendam conventionis cogatur
iniuriam. et cetera. dat. prid. kal. mart. ravennae honorio viiii
et theodosio v aa. conss. (412 febr. 29).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.20 [=brev.11.4.2]
Impp. honor. et theodos. aa. euchario proconsuli africae. post
alia: constituto tempore publice apud karthaginem in secretario,
admisso populo, exactorum ordinabuntur idoneae strenuaeque personae.
de quibus si popularis accusatio ulla processerit, in eorum locum
alios par erit destinari, ita ut severa indagatione, si in concussione
possessorum deprehensi fuerint, illico et capitali periculo subiaceant,
et direptorum quadrupli poena ex eorum patrimonio eruatur. iudices
autem triginta librarum auri mulctae acerbitate sciant se esse plectendos,
nisi ea, quae salubriter ordinata sunt, necessaria devotione compleverint.
dat. prid. kal. mart. ravenna, honorio ix. et theodos. v. aa. coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, exactores ad exigendas tributarias
functiones idoneos esse mittendos, ita ut, si de his populi accusatio
ulla processerit, id est querela deposita fuerit, in eorum locum
alii dirigantur, ut habita diligenti inquisitione, si in dispendia
provincialium de superexactionis crimine convinci potuerint, et
capitali periculo subiaceant, et ex eorum facultatibus in quadruplum,
quae sunt superexacta, reddantur. iudices vero provinciarum triginta
librarum auri se poena noverint feriendos, si haec, quae statuta
sunt, implere neglexerint
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.7.21
Idem aa. euchario suo salutem. grave et contra rerum ordinem iudicamus,
ut idem municeps et civitatis necessitatem et exactoris publici
subire cogatur officium. quod ne contingat, generali lege sancimus
cognitoris, cuius interest, iussione ad praedia mansuetudinis nostrae
vel quae sub fisci nomine coeperint retineri moderanda vel ex suo
corpore idoneos quosque dari debere vel ex his, si qui perfuncti
sacramento militiae absolutione potiuntur. ab his namque convenit,
a quibus ratio ob praedam discuti consuevit, administrationem sustineri
huiuscemodi praediorum. iudicibus itaque adque officiis poenam quinquaginta
librarum auri imponimus, nisi commode obtemperaverint definitis.
dat. prid. kal. mart. ravennae honorio viiii et theodosio v aa.
conss. (412 febr. 29).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.8.0. De superexactionibus
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.8.1
Impp. arcadius et honorius aa. caesario praefecto praetorio. si
quis exactorum superexactionis crimen fuerit confutatus, eandem
poenam subeat, quae divi valentiniani sanctione dudum fuerat definita.
capitis namque periculo posthac cupiditas amovenda est, quae prohibita
totiens in isdem sceleribus perseverat. dat. prid. non. mart. constantinopoli
caesario et attico conss. (397 mart. 6).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.8.2
Idem aa. apollodoro proconsuli africae. quidquid ultra debitum
elicitum fuerat, eruatur. quod provinciae restitui protinus oportebit.
dat. prid. id. mart. mediolano stilichone et aureliano conss. (400
mart. 14).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.8.3pr.
Impp. honorius et theodosius aa. caeciliano praefecto praetorio.
post alia: velut licito committi frequenti laesorum deploratione
didicimus, ut maioribus subiectis mensuris atque ponderibus gravi
possessor damno quatiatur. iubemus, ut cura et sollertia defensorum
hoc fieri a susceptoribus non sinant deprehensosque ad iudicium
dirigant, cum ipso commissae fraudis indicio. (409 ian. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.8.3.1
Idem fieri notum est, ut provincialibus nostris contestari iniurias
suas cupientibus actorum confectio a defensoribus, ordinibus, curatore
et magistratibus denegetur idque gratia tribuatur eorum, quos rationabiliter
intellexerint arguendos. quod ne accidat, noverint cuncti provinciales,
quotiens petitam sibi actorum copiam a memoratis viderint denegari,
querellae propriae libellum conscriptum eo tenore quo fuerat contestandum
in frequentioribus civitatum locis adfigendum conveniendosque scribas
tabularios et cetera officia publica commonenda, per quae libellum
colligi oportebit atque invitis supra memoratis personis sub actorum
confectione ingeri, quorum quaestione fides possit inquiri: qua
probata in eos, quos gestorum petitam confectionem negasse constiterit,
vigor iudiciarius exeratur. dat. xii kal. feb. ravennae honorio
viii et theodosio iii aa. conss. (409 ian. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.9.0. De distrahendis pignoribus, quae tributorum causa tenentur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.9.1
Imp. constantinus a. quoniam decessoris tui litterae missae ad
proculeianum tribunum et magistrum officiorum continent quorundam
provincialium mancipia abducta pro pignore sub officio retineri,
eo quod vestes canonicas vel equos minime intulerunt, atque haec
mancipia neque dominos solutis debitis recepisse neque alios comparasse,
veritos ne haec rescinderetur distractio: iubemus duorum mensum
spatium ad solvenda debita mancipiorum dominis indulgeri, quo transacto
nisi debita fuerint persoluta, firmiter mancipia comparabunt quicumque
ad emptionem accesserint. proposita prid. kal. ian. castulone severo
et rufino conss. (323 dec. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.9.2
Imp. constantius a. ad egnatium faustinum praesidem baeticae. si
quis fundum vel mancipia ob cessationem tributorum vel etiam ob
vestium auri argentique debitum, quae annua exactione solvuntur,
occupata convento debitore et aput iudicem interpellatione celebrata,
cum solutio cessaverit, sub hasta distracta comparaverit, perpetuam
emptionis accipiat firmitatem, cum, si minoris forte persona fuerit
inserta, necesse sit quempiam legitimae defensionis indiguisse persona
praesertim cum ad iuris etiam praesentis et veteris aequitatem illud
quoque indulgendum esse ducamus, ut scilicet par condicio etiam
in hac pignorum capione servetur, quae ob fiscale debitum fuerint
occupata nihilque intersit, utrumne officium summae rei vel procuratoris
an certe rector provinciae id quod debitum fuerit deleget, si etiam
in hac debitores forte cessaverint, condicione iuris expressa. dat.
prid. id. decemb. feliciano et titiano conss. (337 dec. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.10.0. Ne operae a collatoribus exigantur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.10.1
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad viventium praefectum
praetorio. operarum praebitionem, quae illicite a provincialibus
hactenus expetita est, sinceritas tua cessare praecipiat. nullum
autem, qui caupona vel propola vel tabernaria lucrum familiare sectetur,
cum animalia, quibus prosecutio debeatur, advenerint, si collegiati
numero inpares videbuntur, ab hoc obsequio esse patiatur. melius
enim est, ut otiosorum sit ista sedulitas, quam ipsas quoque perdat
urbes tristis abductio rusticorum. dat. x kal. mart. treviris valentiniano
nb. p. et victore conss. (369 febr. 20).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.10.2pr.
Idem aaa. ad catafronium vicarium italiae. post alia: operas ad
prosecutionem equorum vel diversorum neminem provincialium praebere
permittimus, quia non ignoramus per universas italiae civitates...Esse
quam plurimos et hunc esse morem, ut, quotiens inpares videntur
qui...Prosecutionis officio maiore animalium numero repente veniente,
tabernariis oppidorum hoc iniungatur obsequium. (370 aug. 15).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.10.2.1
Causam vero pontis liquentiae nolumus nostris praeiudicare decretis:
videlicet ob reparationem eiusdem aliquis numerus excusatus habeatur,
sed ita eum instaurari oportet, ut a possessoribus civitatis eius
territorio suo, quotiens usus poposcerit, reformetur. dat. xviii
kal. sep. valentiniano et valente iii aa. conss. (370 aug. 15).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.11.0. [=brev.11.5.0.] Ne damna provincialibus infligantur.
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.11.1 [=brev.11.5.1]
Impp. valent. et valens aa. ad probum pf. p. illyrici. si qui eorum,
qui provinciarum rectoribus obsequuntur, quique in diversis agunt
officiis principatus, et qui sub quocumque* praetextu muneris publici
possunt esse terribiles, rusticano cuipiam necessitatem obsequii,
quasi mancipio sui iuris imponat, aut servum eius vel forsitan bovem
in usus proprios necessitatesque converterit, sive xenia aut munuscula,
quae canonica ex more fecerunt, extorserit, vel sponte haec, quae
improbata sunt, oblata non refutaverit, sublatis omnibus facultatibus
ultimo subiugetur exitio, et nihilo minus rusticanum, qui se in
eiusdem operas sponte propria detulisse responderit, par poenae
severitudo constringat. eadem vero circa eos censura servetur, qui
xenia aut munera deferri sibi a possessoribus cogunt aut oblata
non respuunt. dat. prid. kal. oct. agrippinae, valentin. et valente
aa. coss.
interpretatio. si quicumque* ex his, qui provinciarum rectoribus
coniunguntur aut militant, vel qui agunt in diversis officiis principatus,
vel quicumque* sub occasione publici actus videntur esse terribiles,
rusticano alicui necessitatem servitii, velut sui iuris mancipio
imposuerint, aut servum ipsius aut bovem in sui operis utilitatem
transtulerint, sive xenia aut quaelibet munera crediderint exigenda,
vel si oblata non recusaverint, ultimo exitio deputantur, et rerum
suarum amissione damnantur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.12.0. De immunitate concessa
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.12.1
Imp. constantius a. ad marcellinum. publicus ac noster inimicus
diversis immunitatem dederat iugorum capitationibus et professionibus
amputatis. iubemus ergo, ut omnibus omnino haec privilegia derogentur.
dat. iii. kal. mai. acindyno et proculo conss. (340 apr. 29).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.12.2
Imp. iulianus a. omnes omnino, quicumque capitationis indulgentiam
immunitatemque meruerunt, non solum ex annonario titulo, verum etiam
ex speciebus ceteris atque largitionibus excepti sunt immunesque
erunt; neque enim praestanda dividimus. melius quippe est munificentiae
compendium integrum competere quam saepius postulari. dat. prid.
kal. mai. constantinopoli mamertino et nevitta conss. (362 apr.
30).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.12.3
Impp. valentinianus et valens aa. ad florentium comitem sacrarum
largitionum. omnium rerum ac personarum, quae privatam degunt vitam,
in publicis functionibus aequa debet esse inspectio. hoc ideo dicimus,
quia nonnulli privatorum elicitas suffragio proferunt sanctiones,
quibus vectigalia vel cetera eiusmodi, quae inferri fisco moris
est, sibi adserant esse concessa. hoc si quando militibus nostris
hisve, qui in palatio nostro degunt, praestamus adprobantibus se
sacramentis militaribus adtineri, quod concessimus firmum sit adque
robustum; ceterum si quis privatorum eiusmodi rescriptione nitatur,
cassa eadem sit. vectigalium enim non parva functio est, quae debet
ab omnibus, qui negotiationis seu transferendarum mercium habent
curam, aequa ratione dependi. dat. x kal. mart. mediolano valentiniano
et valente aa. conss. (365 febr. 20).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.12.4
Imppp. arcadius, honorius et theodosius aaa. basilio comiti sacrarum
largitionum. salubribus licet ante prospectum meminerimus oraculis,
ut eorum penitus vacuaretur obreptio, qui largitionalibus quippiam
commodis derogantes absque palatini officii notione veniam debitae
quantitatis mansuetudinis nostrae absolutione meruerunt, iterandae
tamen copiam praeceptionis amplectimur, ut praeiudicio segregato
non triplum modo, cui primitus videbatur obnoxius, verum etiam quadruplum
dispendio digniore exsolvat. praelata litteris viri illustris comitis
sacrarum largitionum iii id. iun. honorio vii et theodosio ii aa.
conss. (407 iun. 11).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.13.0. Si per obreptionem fuerit impetrata
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.13.1
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad probum praefectum
praetorio. privilegia omnia paucis concessa personis in perniciem
plurimorum in irritum devocentur omnesque huius modi immunitates
qui quacumque ambitione meruerunt, ad aequale provincialium ceterorum
consortium reducantur prositque iugatio rei publicae hactenus suspensa.
et quo libentius adquiescant, proprio aequanimitatem docemus exemplo
id contemptui haberi, quod immune hactenus habeatur facile persuademus
ab omnibus faciendum esse quod fecimus. igitur sinceritas tua id
ipsum per omnem italiam, tum etiam per urbicarias africanasque regiones
ac per omne illyricum praelata oraculi huius auctoritate firmabit.
dat. xiiii kal. feb. mediolano merobaude ii et saturnino conss.
(383 ian. [?] 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.14.0. De conditis in publicis horreis
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.14.1
Impp. valentinianus et valens aa. ad volusianum praefectum urbi.
cavens, ne urbaniciani officiales annonariis necessitatibus misceantur,
omnia participe praefecto annonae disponas ac iubeas ad curam propriam
revocari. ante omnia autem quae in horreis habentur expendi volumus,
ita ut non prius ad frumentum tendatur expensio, quod sub praefectura
tua urbis horreis infertur, quam vetera condita fuerint erogata.
si forte vetustate species ita corrupta est, ut per semet erogari
sine querella non possit, eidem ex nova portione misceatur, cuius
adiectione corruptio velata damnum fisco non faciat. ad istud autem
negotium arbitratu ac iudicio tuo nobilis prudens fidelis optime
sibi conscius pro integritatis meritis adponatur custos ac mensor,
qui vel frumenta modio metiatur vel iustis aestimationibus colligat,
quanta habeantur in condito. dat. vi id. april. divo ioviano et
varroniano conss. (364 [365?] apr. [?] 8).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.14.2
Impp. arcadius et honorius aa. florentino praefecto urbi. nihil
prius ex horreis consequantur, quam omnis canon, qui antiquitus
est institutus, fuerit completus; cognoscente officio urbicariae
praefecturae decem libris auri esse multandum, si quae decrevimus,
fuerint temerata. dat. vi kal. ian. mediolano arcadio iiii et honorio
iii aa. conss. (396 dec. 27).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.14.3
Idem aa. anatolio praefecto praetorio illyrici. nulli posthac horreaticas
species contingendi copia praebeatur. sin vero quisquam temerator
horreorum extiterit, qui sibi ex praedictis aliquid audeat usurpare,
hanc poenam sciat nostro arbitrio definitam, ut deportationis poenae
subiectus totius substantiae cogatur subire iacturam. dat. vii id.
iul. constantinopoli caesario et attico conss. (397 iul. 9).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.15.0. De publica comparatione
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.15.1
Imp. constantius a. ad senatum. ad comparationem diversarum specierum,
quod synoneton appellatur, actores procuratoresque senatorum per
diversas provincias nullam inquietudinem tolerent. dat. v non. mai.
tauro et florentio conss. (361 mai. 3).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.15.2
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. cunctos formari
plenius conveniet, ut in speciebus etiam annonariis, quae a provincialibus
sub transactione comparationis pretio expeti solent, sciant nullam
sibi necessitatem indictionis imponi, sed huius adscriptionis necessitatem
sublatam, mox ab amplissima praefectura pretiis competentibus destinandis.
ut nihil trahatur in debitis, quod aut speretur aut promittatur
quando solvendum, unusquisque provincialium nostrorum arbitratu
proprio et mente devota species petitas isdem pretiis, quae in foro
rerum venalium habebuntur, libens praestet ac distrahat, ita ut
prius vendendas det species, quam omne, quod in rationem distractionis
venerit, aurum fuerit consecutus; potiorum tantum, id est possessorum
domibus delegatis, quibus tamen cohortatio imponitur, non necessitas
imperatur, ut consensum facilem praebeant super speciebus annonariis
distrahendis. haec autem adscriptio inferiores vel plebeios non
tenebit, ut usibus publicis profuturas distrahant fruges. proposita
prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho conss. (384 ian. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.0. De extraordinariis sive sordidis muneribus
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.1
Imp. constantinus a. ad catullinum proconsulem africae. patrimoniales
fundos extraordinariis oneribus vel mediae aut tertiae portionis
obsequiis fatigari non convenit, cum eosdem et auri speciem et frumenti
plurimum modum constet persolvere, ita ut qui violare statuta temptaverit
puniatur. proposita vi kal. sep. karthagine constantino a. v et
licinio conss. (319 [?] aug. 27).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.2
Idem a. ad ulpium flavianum consularem aemiliae et liguriae. ab
extraordinariis omnibus fundi patrimoniales adque emphyteuticarii
per italiam nostram constituti habeantur immunes, ut canonica tantum
et consueta dependant ad similitudinem per africam possessorum.
dat. xii kal. iun., lecta aput acta severo et rufino conss. (323
mai. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.3
Idem a. ad edictum calchedoniensium et macedoniensium. quotienscumque
aliquam adscriptionem fieri necesse est, rectorum consiliis et dispositione
uniuscuiusque civitatis fiat adscriptio, ne libidini et commodo
potiorum multitudo mediocrium subiecta gravibus et iniquissimis
adficiatur iniuriis. accepta viii kal. mai. crispo iii et constantino
iii aa. conss. (324 apr. 24).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.4
Idem a. ad aemilianum praefectum praetorio. extraordinariorum munerum
distributio non est principalibus committenda, ideoque rectores
provinciarum monendi sunt, ut eam distributionem ipsi celebrent
manuque propria perscribant adque encauto nomina adnectant, ea forma
servata, ut primo a potioribus, dein a mediocribus adque infimis
quae sunt danda praestentur. neque umquam sationibus vel colligendis
frugibus insistens agricola ad extraordinaria onera trahatur, cum
providentiae sit opportuno tempore his necessitatibus satisfacere.
quae res neglecta vicariorum tuorum verecundiam tangit, ad rectorum
autem officiorum capita venietur. manu autem sua rectores scribere
debebunt, quid opus sit et in qua necessitate per singula capita
vel quantae angariae vel quantae operae vel quae aut in quanto modo
praebendae sint, ut recognovisse se scribant, exactionis praedicto
ordine inter ditiores mediocres atque infimos observando. lecta
vii id. mai. romae ianuarino et iusto conss. (328 mai. 9).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.5
Imp. constantius a. ad italicum. privatas res nostras ab universis
muneribus sordidis placet esse immunes neque earum conductores nec
colonos ad sordida vel extraordinaria munera vel superindictiones
aliquas conveniri. et cetera. dat. viii kal. feb. bononiae placido
et romulo conss. (343 ian. 25).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.6
Impp. constantius et constans aa. ad beronicianum vicarium asiae.
palatini et constantinopolitani cives pro capitibus seu iugis suis
tantum pensitationem atque obsequia recognoscant, extraordinariis
et temonariis oneribus liberati. dat. non. mai. constantinopoli
constantio iiii et constante iii aa. conss. (346 mai. 7).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.7
Idem a. et iulianus c. ad populum. sola iubemus exigi, quae factis
a nobis indictionibus aliisve praeceptis continentur et quae anniversaria
consuetudine antiquitus postulantur: aut, si inexcusabilis necessitas
quiddam novum exigat nec dilationem publica utilitas patiatur, referri
a ceteris iudicibus ad viros clarissimos praefectos praetorio et
eorum arbitrio flagitanda deposci statimque id nostrae intimari
clementiae. itaque iudicem, qui ultra iussa aliquid postulaverit,
duplum iubemus inferre, officium vero eius quadruplum, viro clarissimo
largitionum comite huic exactioni imminente, cum primum ad nos vel
praefectos praetorio fuerit querella delata et facinus revelatum,
ut et laesi nobis auctoribus aut praefectis recipiant, quod per
arbitrium iudicis amiserant. dat. iiii non. april. mediolano constantio
a. viii et iuliano c. conss. (356 apr. 2).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.8
Idem a. et caes. ad taurum praefectum praetorio. placet nullum
omnino iudicem de cetero provincialibus inferendum aliquid indicere,
ut ea tantum sedulo cunctorum studio pensitentur, quae canonis instituti
forma complectitur vel nostra clementia decernit inferenda vel delegatione
sollemniter sanciente vel epistulis praecedentibus. sed si quid
urguere forsitan coeperit, referri ad celsitudinem tuam statuimus
et auctore te fieri et eo persoluto referri ad scientiam nostram,
ut nobis iubentibus roboretur. de ceteris quae prospici oportet
ante plurimum temporis, insinuetur nobis tempore indictionis ex
more promendae. quippe suggerit ratio eius omnia serie contineri.
ideoque tituli pensitandi semper ad nostram scientiam perferantur,
ut indictione anniversariis vicibus emissa iubeamus inferri merito
pensitanda. si quid autem arbitrio suo descripserit provinciales
vel exegerit, in duplum inferet et officium eius quadruplum cogetur
expendere, super exigenda condemnatione comite largitionum curante.
dat. kal. april. mediolano constantio a. viiii et iuliano caes.
ii conss. (357 apr. 1).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.9
Idem a. et caes. ad taurum praefectum praetorio. exemplo africae
debent fundi patrimoniales et emphyteutici per italiam constituti
ab extraordinariis omnibus excusari. non enim per italiam tantum,
sed etiam per urbicarias regiones et siciliam patrimonialium et
emphyteuticorum fundorum vires servandas esse perspeximus. proposita
romae vii kal. mart. eusebio et hypatio conss. (359 febr. 23).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.10
Imp. iulianus a. secundo praefecto praetorio. nihil provincialibus
indici sine nostra scientia fas est neque rursus ex his quae sunt
indicta referri. omnia igitur, quae consuetudo vel dispositio nostra
amplectitur, hoc est cursum publicum, translationes, itinerum sollicitudines
ceteraque similia cuncti possessores implere pariter compellantur.
et cetera. proposita iii id. mart. constantinopoli mamertino et
nevitta conss. (362 mart. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.11 [=brev.11.6.1]
Impp. valent. et valens aa. secundo pf. p. nihil a provincialibus
extraordinaria patimur indictione deposci. caveat igitur magnifica
auctoritas tua, ne praeter ea, quae a mansuetudine nostra patuerit
indicta, tenuiorum oneret functionem; ut, si quis usurpatoria temeritate
amplius aliquid fuerit conatus exigere, obnoxius quadrupli repetitione
teneatur. quae severitas iussionis ad ordinariorum iudicum officiorumque
terrorem debebit excurrere, ut, si eorum vel gratiosa conniventia
vel ignobili dissimulatione temeritas admiserit curialis, eos quoque
damni similis poena castiget. dat. xiv. kal. april. constantinopoli,
valentin. et valente aa. coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, nihil debere a provincialibus
de superindicticiis titulis peti, nisi ea tantum, quae a rerum dominis
indicta constiterit. et hoc iubet, ut quicumque* aliquid superexigendum
crediderit, quadrupli redhibitione componat. sed et ad ordinarios
iudices hanc inquisitionem iubet excurrere, ut etiam si quid in
provinciis eorum a quibuscumque* personis aut curialibus factum
est, etiam eos similis damni poena castiget
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.12
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad theodorum
comitem rerum privatarum. ad virum clarissimum et illustrem praefectum
praetorio italiae scripta porreximus, ut ab actoribus et conductoribus
patrimonii nostri atque ab his, qui iure perpetuo possederunt, extraordinarii
muneris cessaret iniuria neque suburbicariis partibus tironum immineret
exactio. sane praestantia tua providere debebit, quatenus frumenti
et equorum maturetur exactio. dat. xv kal. april. treviris gratiano
v et theodosio i aa. conss. (380 mart. 18).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.13
Idem aaa. ad hypatium praefectum praetorio. privatae rei nostrae
privilegiis permanentibus nihil extra ordinem praedia iure perpetuo
consignata sustineant neque adiectis saepius ac praeter primum delegationis
canonem postulatis adficiantur impendiis, quandoquidem neque aurario
canoni sub privilegiis aestimato aliquid ex ea iubentibus nobis
praebitionum diversitate decutitur et pari cum ceteris aestimari
sorte non convenit, quos praeter annonarias functiones aestimata
perpetuo pensionum praerogativa nexuerint. proposita karthagine
id. april. post cons. syagrii et eucherii. (382 [383] apr. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.14
Idem aaa. ad syagrium praefectum praetorio. eos, qui cum honore
comitum, nomine magistrorum, memoriae praefuerint vel epistulis
vel libellis, item eos, qui ibidem peragendis signandisque responsis
nostrae mansuetudine obsecundant, omnium vilium munerum ac totius
capitulariae sive, ut rem quam volumus intellegi communi denuntiatione
signemus, temonariae functionis fieri iubemus exsortes, ita ut eorum
uniuscuiusque adscriptio excusetur, non ut onus alterius excipiat,
si etiam eius summae sit, ut recipere possit adiunctos, sed aut
suum tantum munus agnoscat aut, si complacito opus est, magis alteri
ipse societur quam eidem alter adnectatur. hi igitur, qui ex eo
gradu e palatio nostro abscesserint, adesse sibi competentia privilegia
glorientur; qui vero superioribus dignitatibus creverint, nihilo
minus huius loci privilegia praesto sibi fuisse laetentur. lecta
iii kal. sep. capuae antonio et syagrio conss. (382 aug. 30).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.15
Idem aaa. ad hypatium praefectum praetorio. maximarum culmina dignitatum,
consistoriani quoque comites, notarii etiam nostri et cubicularii
omnes atque ex cubiculariis ab omnibus sordidis muneribus vindicentur;
ceteros autem palatina vel militari intra palatium praerogativa
munitos ita demum privilegium simile contingat, si prioribus statutis
se ad eiusmodi exceptionem docuerint pertinere, ut non singulis
indulta personis, sed in commune dignitati vel corpori eiusmodi
beneficia doceantur fuisse concessa: circa ecclesias, rhetores atque
grammaticos eruditionis utriusque vetusto more durante. sane rerum
extraordinariarum munus ab omnibus omnino magnificentia tua sciat
esse poscendum nec posthac aut petitionem aut usurpationem cuiquam
meminerit profuturam. sordidorum vero munerum talis exceptio sit,
ut patrimoniis dignitatum superius digestarum nec conficiendi pollinis
cura mandetur aut panis excoctio aut obsequium pistrini nec paraveredorum
huiusmodi viris aut parangariarum praebitio mandetur, exceptis his,
quibus ex more raeticus limes includitur vel expeditionis illyricae
pro necessitate vel tempore utilitas adiuvatur. operarum atque artificum
diversorum, excoquendae etiam calcis obsequia nulla de talibus adiumenta
poscantur; materiam, lignum atque tabulata exceptorum virorum patrimonia
non praebeant; carbonis quoque, nisi eum, quem moneta sollemniter
vel fabricatio secundum veterem morem poscit armorum, ab huiusmodi
viris praebitio desistat; publicis vel sacris aedibus construendis
atque reparandis, hospitalium domorum minime curae subiaceant; viarum
et pontium tales sollicitudo non oneret capituli atque temonis necessitas
nulla mandetur; legatis atque allectis sumptus possessio huiusmodi
privilegiis munita non ferat. hoc tamen his patrimoniis prosit,
quae dignitatem proprio videntur nomine possidere, ita ut personis
ac dignitatibus indulta beneficia tamdiu unicuique, quamdiu superfuerit,
suffragentur. omnes autem, quorum dignitates atque personas hac
lege perstringimus, non solum quamdiu militaverint, verum etiam
post missionem atque etiam eos, qui simili honore perfuncti sunt,
generali praerogativa a praebitione sordidorum munerum vindicamus.
dat. v id. dec. antonio et syagrio conss. (382 dec. 9).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.16
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. ad neoterium
praefectum praetorio. sordidorum munerum excusatio delata personis
ad heredem successoremve transire non potest. neque enim potest
esse perpetuum, quod non rebus sed personis contemplatione dignitatis
adque militiae indulsisse nos constat. igitur ne superindictorum
nomine cuiusvis domus minus praestet neve quis id audeat postulare,
oraculi nostri definitione sancimus. dat. xviii kal. mai. mediolano
arcadio a. i et bautone conss. (385 apr. 14).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.17
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. cogendarum intuitu
pensionum a fundis patrimonialibus vel emphyteuticis extraordinaria
functionum sarcina removeatur; capiti atque fortunis eorum iudicum
atque officiorum, qui privilegia tanta temeraverint, discrimine
minime defuturo, si similem rursus inquietudinem movere temptaverint.
fundos enim tam patrimonialis iuris quam emphyteutici absque his,
quae divali lege praecepta sunt, ad alia iubemus onera non vocari.
dat. iii id. dec. aquileiae arcadio a. i et bautone conss. (385
dec. 11).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.18
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. tatiano praefecto
praetorio. extraordinariorum munerum beneficiis nullum omnino potiri
iubemus, sed quidquid talis obsequii communis omnibus populis functio
postularit, id ab omnibus indiscretum meritis atque personis iubemus
impleri. neque sane deest, ubi vel meritorum privilegia vel dignitatum
a communione vindicemus, si quidem ea munera, quae sordida nuncupantur,
exceptas lege prohibeamus obire personas, scilicet ne ad eorum obsequia
amplissimarum etiam militari fastigio nomina dignitatum vel consistoriani
comites devocentur. quae simili privilegio ecclesiis, rhetoribus
adque grammaticis institutionis utriusque largimur. ac ne in occulto
lateat quae sit, munerum enumeratio sordidorum vocabulis ipsis signata
respondet. eius igitur patrimonium, quem ab his obsequiis lex nostra
defendit, cura conficiendi pollinis non habebit; nullam excoctionem
panis agnoscet; nulla pistrinis obsequia dependet; operas atque
artifices non praebebit; excoquendae ab eo calcis sollicitudo cessabit;
non conferendis tabulatis obnoxia, non lignis, indultam quoque materiem
sub eadem exceptione numerabit; nulla paraveredorum et parangariarum
praebitione pulsabitur exceptis his, quas raetiarum limes, expeditiones
illyricae, quas pastus translatio militaris vel pro necessitate
vel pro sollemnitate deposcunt; carbonis ab eo illatio non cogetur,
nisi vel monetalis cusio vel antiquo more necessaria fabricatio
poscit armorum nullam sollicitudinem publicarum aedium vel sacrarum
constituendarum reparandarumve suscipiet; nulla pontium vel viarum
constructione retinebitur; temonis sive capituli onera non sentiet;
allectis atque legatis nihil in sumptuum collatione numerabit. quae
universa ita enumerati viri ad suum noverint privilegium pertinere,
ut ea nec uxorum facultatibus indulta congnoscant et suis patrimoniis
cum vivendi circumscripta temporibus. neque enim ea, quae laborum
contemplatione singulis sunt delata personis, heres poterit vindicare
securus. dat. iii non. iul. mediolano valentiniano a. iiii et neoterio
conss. (390 iul. 5).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.19
Idem aaa. tatiano praefecto praetorio orientis. eam legem, quam
de extraordinariis sordidisque muneribus expressis vocabulis functionum
et insignibus dignitatum sine ulla ambage praescripsimus, ita circa
eos, in quos nostra munera redundarunt, servandam esse praecipimus,
ut isdem beneficiis non quamdiu militaverint, sed quamdiu vixerint
perfruantur. dat. xi kal. april. mediolano tatiano et symmacho conss.
(391 mart. 22).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.20
Impp. arcadius et honorius aa. messiano comiti rerum privatarum.
evidenter atque absolute iubemus, ne fundi ad patrimonium nostrum
pertinentes, seu conductionis titulo seu perpetuo iure teneantur,
aliquid praeter ordinem superindicti vel pretii petiti nomine vel
de sordidis quibuscumque muneribus agnoscant. nam hoc et a divis
principibus impetratum est et a nostra serenitate reparatum. quisquis
igitur iudicum contra fecerit, quinque pondo auri de facultatibus,
alia de officiis suis, totidem et de curialibus, qui exsequi male
iussa festinant, noverit eruenda. dat. xvii kal. iul. mediolano
olybrio et probino conss. (395 [?] iun. 15).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.21
Idem aa. theodoro praefecto praetorio. privilegia venerabilis ecclesiae,
quae divi principes contulerunt, inminui non oportet: proinde etiam
quae circa urbis romae episcopum, observatio intemerata custodiet,
ita ut nihil extraordinarii muneris ecclesia vel sordidae functionis
agnoscat. et cetera. dat. prid. kal. feb. mediolano caesario et
attico conss. (397 ian. 31).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.22
Idem aa. theodoro praefecto praetorio. privilegia venerabilis ecclesiae
inminui non patimur, ita ut nihil extraordinarii muneris ecclesiae
vel sordidae functionis agnoscant. quidquid igitur praeceptis veteribus
reverentia religionis obtinuit, mutilari etiam poenae interminatione
prohibemus; ita ut hi quoque qui ecclesiae obtemperant his, quibus
cautum est, beneficiis perfruantur. dat. prid. id. iun. mediolano
caesario et attico conss. (397 iun. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.16.23
Idem aa. et theodosius a. melitio praefecto praetorio. post alia:
ab illustribus personis sordida munera et extraordinariae necessitatis
damna removemus. et cetera. dat. xv kal. mar. ravennae dd. nn. honorio
viiii et theodosio v aa. conss. (412 [409] febr. [?] 15).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.17.0. De equorum collatione
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.17.1
Impp. valentinianus et valens aa. alexandrino comiti rerum privatarum.
viceni et terni solidi per singulos equos, qui a colonis atque ab
obnoxiis exiguntur, ipsi magis iugiter, quam fraude procuratorum
nostrorum equi, offerantur. dat. iii kal. iun. marcianopoli lupicino
et iovino conss. (367 mai. 30).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.17.2
Impp. arcadius et honorius aa. pompeiano proconsuli africae. sicut
dudum praeceptum est, quam primum equorum, qui curatoricio nomine
flagitantur, in pretio maturetur exactio, ita ut viceni quidem solidi
pro singulis equis a provincialibus exigantur, septeni vero contubernalibus
ministrentur. dat. id. feb. mediolano vincentio et fravito conss.
(401 febr. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.17.3
Idem aa. praefectis praetorio et comiti sacrarum largitionum. equos
canonicos militares dioeceseos africanae secundum subiectam notitiam
singularum provinciarum ex praesenti duodecima indictione iussimus
adaerari, in tribuendis viris clarissimis comitibus stabuli sportulis
in binis solidis pro singulis equis servari consuetudinem decernentes.
quam formam quodannis observari praecipimus, ut secundum postulationem
gaudenti viri clarissimi comitis africae devotissimo militi septeni
solidi pro equis singulis tribuantur. dat. xii kal. april. mediolano
vincentio et fravito conss. (401 mart. 21).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.17.4
Impp. honorius et theodosius aa. herculio praefecto praetorio.
constructioni murorum et comparationi transvectionique specierum
universi sine ullo privilegio coartentur ad necessitates illyricianas:
nam in his dumtaxat titulis nullum sub quodam cessare privilegii
velamento censemus, sed sub hac condicione, cum tempus exegerit,
huiusmodi collationi subcumbant, ut non tantum requiratur idoneus,
verum universi pro portione suae possessionis iugationisque ad haec
munia coartentur et a summis sarcina ad infimos usque decurrat.
dat. iii id. april. constantinopoli basso et philippo conss. (408
apr. 11).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.18.0. Qui a praebitione tironum et equorum excusentur
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.18.1
Impp. honorius et theodosius aa. melitio praefecto praetorio. tirones,
quorum pretia exhausti aerarii necessitas flagitavit, praebere nolumus
illustres viros praefectos, cum gerunt infulas dignitatis vel cum
sublimem egerint praefecturam; non magistros militum vel comites
domesticorum simile munus adstringat, neque enim tirones de facultatibus
eorum poscendi sunt, quorum virtus triumphis nostris subiugat de
hoste captivos; non praepositum vel primicerium sacri cubiculi,
non castrensem, non comitem sacrae vestis, non ceteros cubicularios,
non magistrum officiorum, quaestorem vel comites sacri ac privati
aerarii illustres, non virum spectabilem primicerium notariorum,
non consistorianos comites ac scriniorum magistros vel tribunos
et notarios eadem damni multa percellet; non viros spectabiles comites
archiatrorum, non comites stabuli, curapalatii, scholares, proximos
scriniorum eademque scrinia, comites dispositionum, decuriones,
magistrum admissionum et ceteras similes comitum laboribus nostris
socias dignitates eiusdem praestationis sors teneat; non tribunos
vel praepositos militares post testimonium inveteratae militiae.
habeant in commune omnes, sive dum administrant seu postquam administraverint,
debitum regiae liberalitatis officium; nemo tirones equos vel praestationem
aurariam vereatur, quem sub legis nostrae sanctione prosequimur.
illos tantum tironum atque auri munus adstringat, quos honorarios
vocavit antiquitas vel qui fasces civilium partium consecuti nulla
prius laboribus rudimenta posuerunt. de ipsis etiam militaris nominis
viris eos praepositos vel tribunos a privilegiis esse convenit alienos,
qui castrorum expertes habentur nec in hostem martio aere caluerunt.
dat. xv kal. mart. ravennae honorio viii et theodosio iii aa. conss.
(409 [412] febr. 15).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.19.0. De collatione fundorum patrimonialium vel emphyteuticorum
et rei privatae
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.19.1
Imp. constantinus a. ad dometium dracontium. quotiens plures fundum
patrimonialem possident, pro portionibus fieri a singulis non vetetur
illatio. quorundam enim probata industria ceterorum culpa poterit
coherceri. dat. xv kal. mai. sirmi, accepta xv kal. iun. karthagine
crispo ii et constantino ii conss. (321 apr. 17).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.19.2
Imp. iulianus a. omnes, qui patrimoniales fundos retinent, pro
his conveniendi sunt ad universorum munerum functiones, sicut unumquemque
privatorum necessitas publicae pensitationis adstringit. et cetera.
dat. v kal. april. mamertino et nevitta conss. (362 mart. 28).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.19.3
Impp. valentinianus et valens aa. provincialibus byzacenis. ab
emphyteuticariis possessoribus annonariam quidem solutionem per
quattuor menses ita statuimus procurari, ut circa ultimos anni terminos
paria concludantur; aurum vero non ex die x kal. dec. in prid. kalendarum
ianuariarum, sed per annum solidum, prout quisque pendere potuerit,
inferetur. dat. id. sep. aquileiae divo ioviano et varroniano conss.
(364 sept. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.19.4
Impp. arcadius et honorius aa. firmino comiti sacrarum largitionum.
post alia: qui praedia patrimonialia et emphyteutica, privatae quoque
rei perpetuo iure retinent et dominici actores augmenti et superindicticii
et onerum raeticorum dicuntur mediam nolle solvere pensionem. igitur
iubemus, ut moniti rationales sciant ea, quae a divae memoriae valentiniano
constituta sunt, quam primitus esse servanda. dat. viiii kal. iun.
mediolano honorio a. iiii et eutychiano conss. (398 mai. 24).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.0. De collatione donatarum vel relevatarum possessionum
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.1
Imp. iulianus a. aginatio consulari byzacenae. admodum nobis videtur
absurdum et a nostrorum temporum tranquillitate submotum, ut ii,
qui proscriptionis sortem pertulerunt, ad exemplum eorum, qui fundos
donatos sacra liberalitate tenuerunt, auri atque argenti collationi
redderentur obnoxii, quae sub divae memoriae constantio adscripta
est, cum multum intersit inter eum, qui principali munificentia
perfruitur, et eos, qui propria recuperare meruerunt. dat. prid.
id. novemb. mampsystae iuliano a. iiii et sallustio conss. (363
nov. 12).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.2
Impp. valentinianus et valens aa. ad mamertinum praefectum praetorio.
eos, qui rem paternam vel suam a fisco recuperare meruerunt, a collatione
auri atque argenti, quae adscripta est et his, qui aliquid a sacra
liberalitate meruerunt, tutos defensosque servari praecipimus. dat.
vi kal. mai. divo ioviano et varroniano conss. (364 apr. 26).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.3
Impp. arcadius et honorius aa. hadriano praefecto praetorio. exigua
quodammodo aedificiorum pensitatio nullum erga possessiones suas
superindicti oneris pondus agnoscat. per omnes autem civitates municipia
vicos castella ex horreis balneis ergasteriis tabernis domibus cenaculis,
salinis etiam omnibus praeter mancipum, quae populi romani lavacris
inserviunt, vel his, quae in memoratis locis sub pensionis locatione
retinentur, nullius excepta persona unius anni, hoc est tertiae
indictionis devotione congrua a locorum dominis pensio conferatur,
excepta scilicet aeternabili urbe, quam ab huiusmodi munere reverentia
propriae maiestatis excusat. ea videlicet ratione servata, ut, si
qui dominorum defuerit, vel a procuratoribus vel ab his qui haec
loca sub conductione detentant, id quod praeceptum est inferatur
dominorum rationibus imputandum, ea condicione servata, ut sciant
tantum, quantum ipsi percipere consuerunt, omni maturitate oportere
conferre. dat. iii non. octob. ravennae stilichone et aureliano
conss. (400 [405] oct. 5).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.4pr.
Impp. honorius et theodosius aa. trygetio comiti rerum privatarum.
largitates tam nostrae clementiae quam retro principum ex eo tempore,
quo in bene meritos de re publica conferuntur, tenere perpetem firmitatem
praecipimus, ut, quod unusquisque meruit et recte transmisit, nec
ad heredem nec ad originem filiorum nepotumve sollicitudinem revocetur;
nec quisquam pro his possessionibus, quae largitate principali iam
dudum in singulos quosque collatae sunt, damnosae conventionis molestiam
pertimescat. (423 mai. 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.4.1
Sane, quod non optamus, si umquam extiterit tanta necessitas, ut
aliquid in adiumentum aerarii nostri publica requirat expensa, adiuvari
nos biennali pensione praecipimus, quae non gravat possessorem,
ut et temporum rationem et possessionis, de cuius non potest soliditate
dubitari, ante oculos collocemus. ideoque si quando in dono datis
intra quinquennium possidentem necessitas dandi forte reppererit,
hunc a collatione esse iubemus alienum si vero post quinquennium
intra decem annorum spatia fuerit possessor inventus, mediam biennalis
pensionis inferat portionem. ii vero, qui supra decennium dono data
inventi fuerint praedia possidere, si emerserit ulla necessitas,
integra biennali nos adiuvent pensione. (423 mai. 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.4.2
Quod si contra hanc formam scientia iudicis vel exsecutoris conventio
pulsandum intra haec tempora iudicaverit possessorem, ad multam
sexaginta librarum auri persolvendam se noverint adstringendos.
nec officium palatinum hac excusatione utatur, ut paucos esse adserat,
ad quorum partes et scrinium haec cura pertineat, sed omnes omnium
scriniorum totius militiae, quod sub privato meret aerario, ad praescriptam
poenam se noverint adtinendos, ita ut primates praeter damnum etiam
cinguli amissione multentur, si cuiquam providentiam simulanti consensum
in hac suggestione aut instructionem praebuerint. (423 mai. 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.4.3
Ipsum enim codicem causam concussionis et fraudis et universa scripturarum
genera tali conexa negotio, ne vestigia timoris posthac ulla remaneant,
in conventu provincialium flammis iubemus exuri eademque poena,
si posthac ulla extiterit, quod in ipsa aliave provincia huiusmodi
adserat se proferre documentum, pro publica quiete deperire. proposita
in foro traiani xiiii kal. iun. asclepiodoto et mariniano conss.
(423 mai. 19).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.5pr.
Imp. theodosius a. asclepiodoto praefecto praetorio. ab universis,
qui post obitum divi avi clementiae meae ex munificentia tam divae
recordationis patris ac patrui mei quam etiam serenitatis meae fundos
cuiuslibet iuris petiverunt, sub hac dispositione reditus conferantur,
ut, quicumque a praesenti die triennio possident, unius anni habentes
immunitatem pro reliquo biennio medii anni conferant reditus; ex
triennio vero usque quinquennium, unius anni; a quinquennio usque
ad decennium, biennii; a decennio et ultra, triennii. in qua dispositione
etiam ii habebuntur, qui dempto canone possessiones cuiuslibet iuris
donationis obtinent titulo aut, cum essent domini possessionum,
canonem ex parte vel integrum adimi exoraverunt, ita tamen, ut,
qui fundum dempto canone accepit, reditus universos, quos ipse percepit,
iuxta datam dispositionem temporis solvat; qui vero dominus constitutus
possessionis tantum canonis promeruit relevationem, canonem tantum
pro data forma, hoc est aut dimidii anni aut unius aut biennii aut
triennii, solvat; eadem ratione etiam illis tenendis, qui relevationem
iugationis ex simplici beneficio meruerunt. sane qui inspectorem
specialem ac si de ieiunis ac desertis possessionibus, accepisse
dicuntur, electionem a sede culminis tui propositam amplectantur
et aut solvant, ut dictum est, quod nunc consequuntur lucri pro
rata temporum ratione, aut, si hoc moleste tulerint, patiantur denuo
alios inspectores dirigi. (424 mai. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.5.1
Quod si qui ex possessionibus principali sibi quondam liberalitate
donatis postmodum quasdam aliis aut venumdedit aut et ipse donavit,
pro his quidem, quae venditae probabuntur, ille se statutis praesentibus
obnoxium esse cognoscat, qui videtur pretium consecutus. cui vero
non vendita, sed legitime donata vel iure successionis adquisita
possessio est, is profecto debebit iustius adtineri ad illa praestanda
iuxta tempora praefinita, qui adipisci in praesenti ex donata sibimet
possessione monstratur. qui vero alterius nomine ex munificentia
principali donatos obtinet fundos quique relevationis vel peraequationis
beneficium simili modo consecutus ostenditur, ipse ad huiusmodi
solutionem debebit adstringi, qui non ut petitor, sed ut dominus
et possessor rei poterit adprobari. vel certe si hoc casu quodam
patere forsitan non valebit, ab ipsa possessione, quae vel donata
vel peraequata aut relevata est, supra dicti fructus beneficii conferantur.
(424 mai. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.5.2
Scituris cunctis, quod, quisquis praedictam praestationem intra
quattuor menses, ex quo fuerit admonitus, inferre distulerit, ipsas
possessiones, quae donatae eidem videntur, amittet, ii vero, qui
certum quid collationis seu functionis indictae pro temporali possessione
praestiterint, pleno in posterum beneficii principalis, quod aliquando
meruerunt, munere perfruentur. dat. iii id. mai. constantinopoli
victore v. c. cons. (424 mai. 13).
--------------------------------------------------------------------------------
CTh.11.20.6pr.
Impp. theodos |